Νίκος Βήτας: Η κρίση του 2021

Δεν πρέπει να θεωρήσουμε ότι το επόμενο έτος είναι έτος ισχυρής ανάπτυξης. Η πανδημία φαίνεται να συνεχίζεται για ένα σημαντικό μέρος της, έτσι οικονομίες όπως η ελληνική οικονομία πρέπει να είναι προετοιμασμένες για κάθε ενδεχόμενο. Σε τελική ανάλυση, τα μέτρα οικονομικής στήριξης για την οικονομία έχουν τα όριά τους. «Στο δυσμενές σενάριο, δεν είναι απίθανο να δούμε ύφεση το 2021, ενώ ακόμη και μια θεμελιώδης ύφεση, παρά την αναμενόμενη αύξηση 4,5% για το τρέχον έτος, καλύπτει μόνο ένα μέρος της φετινής απώλειας», σημειώνει ο φιλελεύθερος Νίκος Βίτας, Γενικός Διευθυντής του IOBE.

Προσθέτει ότι τα ταμεία ανάκτησης από μόνα τους δεν επαρκούν για την ενίσχυση της οικονομίας, αλλά μάλλον πρέπει να συνοδεύονται από μεταρρυθμίσεις. Όταν ρωτήθηκε με την ευκαιρία της τριμηνιαίας έκθεσης του Ιδρύματος, εάν η παγκόσμια κρίση θα μπορούσε να μετατραπεί σε χρηματοπιστωτική κρίση, ο κ. Vitas απάντησε ότι δεν υπάρχει τίποτα για να το αποτρέψει, τονίζοντας ότι πολλές αναπτυσσόμενες οικονομίες δεν είναι ήδη σε θέση να εξυπηρετήσουν τα χρέη τους.

Εάν εξαφανιστούν οι προσδοκίες μιας πανδημίας έως την άνοιξη του 2021, οι κυβερνήσεις και οι κεντρικές τράπεζες θα αναγκαστούν να εισάγουν νέα ρευστότητα στις οικονομίες, διογκώνοντας τα χρέη που πρέπει να εξοφληθούν κάποια στιγμή. «Εάν η συσσώρευση υψηλής ρευστότητας είναι δωρεάν, θα το κάνουμε πριν από την κρίση για να βελτιώσουμε την ευημερία μας», λέει.

Συνέντευξη με τον Γιώργο Βεντικάκη

– Η κρίση ξεκίνησε από μια κρίση εφοδιασμού. Έχει μετατραπεί σε κρίση ζήτησης και το ερώτημα είναι μήπως υπάρχει κίνδυνος να μετατραπεί σε οικονομική κρίση ή κρίση χρέους;

Τα μέτρα άμβλυνσης της κρίσης, τα οποία επηρέασαν τόσο την προσφορά όσο και τη ζήτηση, καθορίστηκαν από τη δημοσιονομική και νομισματική πολιτική με έναν ορισμένο και κατά κάποιο τρόπο μη συμβατικό τρόπο, προκειμένου να αντιμετωπιστεί το οξύ πρόβλημα. Εάν η τρέχουσα κρίση υγείας παραταθεί για αρκετούς μήνες, είναι αυτονόητο ότι δεν υπάρχει τίποτα για να αποφευχθεί μια οικονομική κρίση. Μπορεί να ξεκινήσει πολλές φορές, καθώς τόσο ο ιδιωτικός όσο και ο δημόσιος τομέας συσσωρεύουν χρέη με επιταχυνόμενο ρυθμό.

Μια τέτοια κρίση μπορεί να επικεντρωθεί στη δυσκολία συνέχισης της χρηματοδότησης του υπάρχοντος χρέους. Είναι ήδη σαφές ότι πολλές αναπτυσσόμενες οικονομίες, ειδικά στην Αφρική, σύντομα θα δυσκολευτούν να χρηματοδοτηθούν από τις αγορές και το ΔΝΤ προετοιμάζεται ήδη για αυτήν τη δυνατότητα.

READ  Ημερομηνίες για IKA, OAEE, NAT, OGA, Public

Ωστόσο, μέχρι στιγμής, δεν υπάρχουν ενδείξεις σκεπτικισμού σχετικά με τη σταθερότητα στις πιο προηγμένες οικονομίες της Ευρώπης και των Ηνωμένων Πολιτειών, και το κεντρικό σενάριο είναι ότι η κατάσταση θα παραμείνει υπό έλεγχο. Ωστόσο, η τρέχουσα απάντηση στο πρόβλημα έχει τα όριά της, καθώς βασίζεται κυρίως στο δανεισμό.

Πόσο μακριά είναι αυτά τα χρονικά όρια;

Οι σημερινές προβλέψεις δείχνουν σταθερότητα και οι κεφαλαιαγορές αναμένουν ότι το πρόβλημα θα τεθεί υπό έλεγχο μέχρι την άνοιξη του 2021. Εάν αυτές οι προβλέψεις εκτροχιασθούν, οι κυβερνήσεις και οι κεντρικές τράπεζες θα πρέπει να κινηθούν πιο επιθετικά για να καλύψουν τις σχετικές ανάγκες. Έλλειμμα και εισαγωγή νέας ρευστότητας στην οικονομία.

Σε μια τέτοια κατάσταση, θα αρχίσουν να προκύπτουν σοβαρά ερωτήματα. Προς το παρόν, είναι ενδιαφέρον ότι δεν υπάρχουν σημάδια πληθωριστικών πιέσεων στον ορίζοντα, ενώ τα χρηματιστήρια αντικατοπτρίζουν πολύ υψηλή δυναμική, ειδικά για εταιρείες και βιομηχανίες που σχετίζονται με την τεχνολογία.

Θέτω αυτήν την ερώτηση γιατί μόλις την περασμένη εβδομάδα, οι δύο οργανισμοί υποβάθμισαν τα χρέη της Γαλλίας και της Βρετανίας. Λοιπόν, λέτε, μπορεί να μην είναι το βασικό σενάριο σήμερα, αλλά πρέπει να προετοιμαστούμε για τη δυνατότητα να δούμε μια τέτοια εξέλιξη στο μέλλον;

Η κρίση χρέους σημαίνει ότι όποιος σας χρηματοδοτεί μπορεί να σταματήσει τη χρηματοδότηση ή να ζητήσει όρους που δεν μπορείτε να εκπληρώσετε σταδιακά. Αν και δεν είναι το πιο συνηθισμένο σενάριο σήμερα, πρέπει να είμαστε προετοιμασμένοι για την πιθανότητα αρνητικής ανάπτυξης που αντικατοπτρίζει τη φθίνουσα εμπιστοσύνη στη δυνατότητα περαιτέρω χρηματοδότησης.

Παράγοντες που ενισχύουν την πιθανότητα μιας τέτοιας κρίσης είναι ότι η νομισματική πολιτική στην Ευρώπη και τις Ηνωμένες Πολιτείες κινείται σε μη συμβατικούς τομείς για μεγάλο χρονικό διάστημα πριν από την εμφάνιση της πανδημίας. Ταυτόχρονα, οι εξελίξεις στην παραγωγικότητα και τις επενδύσεις δεν είναι πειστικές ότι αυτή η τεράστια ρευστότητα είναι αποτελεσματική στην πραγματική οικονομία και έχει βελτιώσει σημαντικά τη δυναμική της.

Από την άλλη πλευρά, η πιο αισιόδοξη, σε μεγάλα τμήματα της παγκόσμιας ζήτησης, όπως η Κίνα, δείχνει ήδη μια ισχυρή ανάκαμψη, ενώ τα σήματα που παρέχονται από τις κεντρικές τράπεζες και τις κυβερνήσεις δείχνουν ότι θα πάνε στις συντεταγμένες για να αποτρέψουν ισχυρές χρεοκοπίες. Πρέπει να σημειωθεί ότι στην περίπτωση της Ευρωζώνης, η σταθερότητα συνδέεται στενά με το ζήτημα της συνεχιζόμενης συντονισμένης απόκρισης και την προσδοκία για εμβάθυνση της συνεργασίας.

READ  Μια πολιτική καταιγίδα λόγω των δηλώσεων του Γεωργιάδη στο δεύτερο κύμα

Σε κάθε περίπτωση, είναι χρήσιμο να επισημάνουμε ότι εάν η συσσώρευση μεγάλων ελλειμμάτων στον προϋπολογισμό και η εισροή απεριόριστης ρευστότητας από τις κεντρικές τράπεζες δεν είχαν κόστος και παρενέργειες, θα το κάναμε τις προηγούμενες περιόδους και θα βελτιώσαμε την ευημερία μας. Φυσικά, αυτό δεν ισχύει. Το χρέος θα βαρύνει τις μελλοντικές γενιές, ενώ η ρευστότητα μέσω ποσοτικής χαλάρωσης όταν αναλαμβάνεται χωρίς όρια έχει στρεβλωτική επίδραση στις πτυχές της οικονομίας.

Στην τριμηνιαία έκθεση του IOBE για την ελληνική οικονομία, την οποία παρουσίασε χθες, το βασικό σενάριο για το 2021 αναφέρεται σε ανάπτυξη 4,5%. Ωστόσο, ένα δυσμενές σενάριο είναι για ύφεση 2,5% έως 4%. Είναι η πρώτη φορά που μια τέτοια πρόβλεψη έχει γίνει από ελληνικούς και ξένους φορείς.

Η συνέπεια της σύνταξης αυτού του σεναρίου είναι ότι το επόμενο έτος δεν θα είναι απαραιτήτως εύκολο, είτε από άποψη ανάπτυξης ή προϋπολογισμού. Υπάρχουν οι προϋποθέσεις για μια ισχυρή ανάκαμψη, αλλά δεν θα ενεργοποιηθούν αυτόματα, ούτε εξαρτώνται αποκλειστικά από τις τοπικές πολιτικές και εξελίξεις.

Στην ατυχή περίπτωση, δεν είναι το πιο πιθανό, αλλά είναι εκεί, καθώς η επιδημία θα συνεχίσει να εξαπλώνεται εντατικά μέχρι την άνοιξη του 2021, τότε οι εξαγωγές προϊόντων θα υποφέρουν, αλλά βασικά θα υπάρχει κίνδυνος απώλειας πολύ μεγάλου μέρους και το επόμενο καλοκαίρι την τουριστική περίοδο. Οι εξαγωγές μας θα υποστούν πίεση καθώς τα εισοδήματα των νοικοκυριών μειώνονται στο εξωτερικό, ενώ αυξάνεται η αβεβαιότητα για το μέλλον τους.

Αυτό το σενάριο δεν υπήρχε στην προηγούμενη έκθεση του IOBE τον περασμένο Ιούλιο …

Δεν υπήρχε πραγματικά, αλλά βοηθά να έχουμε μια προοπτική για τις προκλήσεις. Επιπλέον, τα κυβερνητικά μέτρα στήριξης για οικογένειες και εταιρείες που έχουν εφαρμοστεί φέτος πιθανότατα δεν θα είναι εύκολο να συνεχιστούν έως το 2021. Αυτό, όπως συμβαίνει σε μια οικονομία όπως η Ελλάδα, με υψηλό χρέος, να παρουσιάσει ένα ιδιαίτερα μεγάλο έλλειμμα, το οποίο δεν ελέγχεται γρήγορα. Δηλαδή, από το 2022, μπορεί να είναι επικίνδυνο. Δεν εννοώ ότι το 2021 η ελληνική οικονομία πρέπει απαραιτήτως να παρουσιάζει ένα πρωτογενές πλεόνασμα, αλλά δεν είναι δυνατόν να δείξουμε το ίδιο μεγάλο έλλειμμα που θα εμφανιστεί φέτος.

READ  Αύξηση μισθών από τον ιδιωτικό τομέα: Μάθετε πόσα θα λάβετε από τον Ιανουάριο - Δελτία δεδομένων - Newsbomb - Ειδήσεις

Σε ποιο βαθμό θα βοηθήσουν τα ευρωπαϊκά ταμεία ανάκαμψης την ανάκαμψη το 2021;

Σύμφωνα με τα τρέχοντα στοιχεία, μεγάλο μέρος των πόρων προγραμματίζεται να διοχετευτεί στη χώρα το 2021. Εάν συνοδεύονται από ένα αξιόπιστο σχέδιο για διαρθρωτικές αλλαγές στον δημόσιο τομέα και τις αγορές, ο συνδυασμός θα είναι σε θέση να προσελκύσει πολύ μεγάλες επενδύσεις.

Ας μην ξεχνάμε ότι παρά τους κινδύνους που συζητήσαμε νωρίτερα, το βασικό σενάριο σύμφωνα με τα τρέχοντα δεδομένα είναι ότι το πρόβλημα θα είναι υπό έλεγχο στα μέσα του επόμενου έτους, μετά το οποίο θα δούμε μια αρκετά ισχυρή ανάκαμψη τόσο στην Ελλάδα όσο και σε όλο τον κόσμο. Αυτή η εξέλιξη θα ανοίξει μια πολύ σημαντική ευκαιρία για την απασχόληση ελληνικών εταιρειών προκειμένου να αυξήσουν τα έσοδα στη χώρα.

Μια ευκαιρία που δεν πρέπει να χάσετε. Από τη μία πλευρά, δεν πρέπει να ντρέπουμε για τους κινδύνους της συνέχισης της επιδημίας, και από την άλλη πλευρά, πρέπει να προετοιμαστούμε βελτιώνοντας την ανταγωνιστικότητα των επιχειρήσεων καθώς η επιφάνεια του διεθνούς καταμερισμού της εργασίας αναδιανέμεται.

Σε κάθε περίπτωση, η προσέγγιση είναι λανθασμένη ότι τα χρήματα από το ταμείο ανάκτησης, ακόμη και αν απορροφηθούν πλήρως – ένα πολύ δύσκολο έργο ούτως ή άλλως – επαρκούν από μόνα τους για την ανάπτυξη της ελληνικής οικονομίας. Το συνολικό επενδυτικό χάσμα είναι πολύ μεγαλύτερο και τα κεφάλαια αυτά θα πρέπει να επωφελούνται από ισχυρό ιδιωτικό κεφάλαιο, να τονώνουν το ανθρώπινο κεφάλαιο και να υποστηρίζουν τις απαραίτητες εκκρεμείς διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις. Η πρόοδος σε αυτά τα μέτωπα θα καθορίσει τελικά τις οικονομικές μας προοπτικές.

* Ο Νίκος Βίτας είναι ο Γενικός Διευθυντής του IOBE.

Written By
More from Zareb Ghanem

HEDNO: Επιστροφή χρημάτων σε λογαριασμούς ΔΕΗ λόγω αιολικών πάρκων – Μάθετε αν είστε δικαιούχος | Οικονομία

Ο ΔΕΔΔΗΕ δημοσίευσε μια εφαρμογή στον ιστότοπο για να ενημερώσει τους οικιακούς...
Read More

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *